September 13, 2019
Ang bagong Poblacion ng Cabuyao ay iniakma ng mga Kastila sa kaayusang kolonyal ng kanilang bansa na tinawag na “plaza complex” ang centro ay ang plaza—isang bukas na lugar. Nakapaligid sa plaza ang simbahan ng Cabuyao. Katabi nito ang kumbento ng pari at ang pamilihang bayan. Sa panunungkulan ni Alcalde Agustin Algabre noong 1885 nang itayo ang “Tribunal del Pueblo de Cabuyao.” Ang lapit o layo ng isang bahay mula sa simbahan ang magpapahiwatig ng katayuan ng pamilya. Mas malapit sa simbahan ang mga may bahay na bato ng mayayaman. Mga pagbabagong naganap sa Cabuyao. Una na rito ang pagtawag na baryo imbes na barangay. Ang pinuno sinimulan na ring tawaging cabeza. Ang kabesa ang nangongolekta ng buwis. Ipinakilala rin ng mga Kastila ang mga bagong halaman na galing pa sa Mexico na malugod na tinanggap ng mga taga-Cabuyao. May mga bagong uri rin ng mga kabayo, baka, bibe at mga kalapati ang dinala sa bayan ng Cabuyao. Ipinatupad din sa Cabuyao ang sistema ng “polo y servicio” o sapilitang paggawa. Sa pamamagitan nito ay napatayo ang simbahan at kumbento ng Cabuyao. Samantala, ayin din kay Devoma, ginamit ding manggagawa ang mga “napaparusahang mamamayan.” Ito ang mga lumalabag sa mga batas ng bayan. Sila ang nagpatag at gumawa ng mga kalye sa loob ng bayan.